به گزارش گفتمان زاگرس: نورالدین رحیمی در ایلام، با تشریح آخرین وضعیت پیشرفتهای عملیاتی و زیرساختی این منطقه اظهار کرد: یکی از برنامههای کلان که با نگاه به افقهای آینده پیگیری شد، موضوع راهاندازی منطقه آزاد مشترک با کشور عراق بود.
وی افزود: در مذاکرههای آغازین، نخستوزیر عراق با ایجاد این منطقه در چند نقطه از جمله شهر «جَصان» موافقت کرده بود و با پیگیریها و گفتوگوهای دیپلماتیک سفارت جمهوری اسلامی ایران و همکاری و همافزایی طرف عراقی موافقت پایانی نخستوزیر آن کشور برای تغییر مکان این منطقه به شهر «زرباطیه» در همسایگی و نقطه مقابل مرز مهران کسب شود.
رحیمی یادآور شد: این توافق، ظرفیت بینالمللی کمنظیر است که در آینده نزدیک در همسایگی منطقه آزاد مهران شکل میگیرد و با توجه به پیوندهای عمیق فرهنگی و سیاسی با استان «واسط» عراق و روابط دوستانه و همکاری سازندهای که مدیریت ارشد استان با استاندار واسط دارد، نقش کلیدی در ارتقا شاخصهای اقتصادی استان ایلام و افزایش تراز تجاری کشور خواهد داشت.
عضو هیأت مدیره منطقه آزاد مهران در ادامه به چالش حقوقی «منطقه ویژه اقتصادی مهران» اشاره کرد و گفت: منطقه ویژه اقتصادی در ابتدای دهه ۹۰ به عنوان یکی از ظرفیتهای اقتصادی استان مصوب و سازمان همیاری شهرداریها به عنوان متولی آن تعیین شد اما با تصویب منطقه آزاد مهران، وضعیت حقوقی این پهنه تغییر کرد.
رحیمی یادآور شد: در همان سالهای ابتدایی آغاز فرایند تصویب منطقه آزاد، از سوی دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد به مدیریت ارشد وقتِ استان ابلاغ شد که با توجه به در جریان بودن لایحه منطقه آزاد، اگر منطقه ویژه اقدامی در راستای واگذاری زمین یا عرصهها انجام داده باید تعیین تکلیف ش شوند چرا که این پهنه اکنون تابع قوانین و مقررات مناطق آزاد تجاری-صنعتی است.
وی توضیح داد: بر اساس متن شفاف و روشن قانون، در محدودههایی که همپوشانی وجود دارد، قانون منطقه آزاد «حکم ارشد» به شمار میرود و از اینرو منطقه ویژه اقتصادی دیگر نمیتواند با تابلوی سابق و در داخل محدوده ۸۵۰۰ هکتاری منطقه آزاد فعالیت کند.
عضو هیأت مدیره منطقه آزاد مهران با تاکید بر اینکه نباید اجازه داد امتیاز منطقه ویژه اقتصادی از دست استان خارج شود افزود: این منطقه یک ظرفیت ارزشمند بر ایلام است و پیشنهاد می شود که مسئولان استان با جانمایی جدید در سایر بخشهای شهرستان مهران، مانند بخش صالحآباد یا نقاطی در بخش مرکزی (خارج از محدوده فنسکشی منطقه آزاد)، این مجوز را در مکانی دیگر فعال کنند.
وی تأکید کرد: بر این اساس شهرستان مهران به طور همزمان میتواند از مزایای دو پهنه قدرتمند اقتصادی (منطقه آزاد و منطقه ویژه) بهرهمند شود.
رحیمی درباره وضعیت مالکیت موکبها و سازههای ساخته شده توسط نهادهای حاکمیتی در مرز مهران، گفت: وضعیت زمینها به دو بازه زمانی «پیش و پس از سال ۱۴۰۰» تقسیم میشود و از اینرو اگر نهادی مانند آستان قدس یا سایر دستگاهها پیش از تصویب نهایی منطقه آزاد (سال ۱۴۰۰) سند رسمی مالکیت دریافت کرده باشند، قانون مالکیت آنها را محترم میشمارد.
عضو هیأت مدیره منطقه آزاد مهران ادامه داد: اما از سال ۱۴۰۰ به بعد، بر پایه ابلاغ استانداری، همه دستگاههای اجرایی، هرگونه واگذاری زمین از عرصههای ملی یا ساختوساز بدون هماهنگی و مجوز سازمان منطقه آزاد ممنوع بوده و اعتبار قانونی ندارد.
وی با تأکید بر تعامل منطقه آزاد با نهادهای خدماترسان اربعین گفت: رویکرد این است که مالکیت زمین و زیرساختها متعلق به سازمان منطقه آزاد باشد و دستگاههای اجرایی و نهادهای خدماترسان از سراسر کشور میتوانند سازهها را بسازند و در طول یک ماه اربعین برای خدمت به زائران در اختیار داشته باشند،
رحیمی یکی از چالشهای پیشرو را ساماندهی واگذاریهای انجام شده در دوران گذار دانست و افزود: برخی واگذاریهای غیراصولی در گذشته انجام شده که با تشکیل هیأت مدیره جدید، انتخاب مدیرعامل و آغاز فرایند صدور اسناد تکبرگ مالکیت به نام سازمان، این پروندهها گامبهگام بررسی و مطابق قانون حلوفصل خواهند شد.
وی پیرامون اولویتهای سرمایهگذاری در منطقه آزاد مهران نیز یادآور شد: اگرچه طرحهایی مانند پارک پلیپروپیلن جانمایی شده اما هنوز به مرحله نهایی نرسیده و با این حال اولویت اصلی ما جذب سرمایهگذاران دارای اهلیت در مکانها و نقاط پیشبینی شده در طرح جامع منطقه است.
پیشینه منطقه آزاد مهران به سال ۱۳۸۹ باز میگردد، پیشنهادی که از سوی مسئولان وقت استان به مقامهای کشور ارائه شد اما تا سال ۱۳۹۳ تقریبا مسکوت ماند و با رونق گرفتن مرز مهران به عنوان دروازه عتبات عالیات و سفر خیل مشتاقان اربعین، مهران بار دیگر آوازهای جهانی یافت و همین موضوع سال ۱۳۹۹ منجر به تصویب ایجاد منطقه آزاد مهران در مجلس شورای اسلامی شد.
پس از آن، منطقه آزاد مهران در اردیبهشت ۱۴۰۰ به تصویب نهایی رسید و اساسنامه آن نیز دی ماه ۱۴۰۱ در شورای نگهبان مصوب شد.
تبدیل مهران به منطقه آزاد، گشایش منطقهای و نقطه عطف راهبردی در نقش ایران در شبکههای تجاری بینالمللی محسوب میشود.
این منطقه با بهرهمندی از جایگاه امنترین و نزدیکترین گذرگاه مرزی به عراق، ظرفیت آن را دارد که به شاهراه اصلی و مطمئن برای تبادلات تجاری و ارزآوری ملی تبدیل شود و افقهای روشنی را برای رونق اقتصادی استان ایلام ترسیم کند.