به گزارش گفتمان زاگرس: اربعین، حماسهای بینظیر که هر ساله با شکوهی مضاعف در تقویم شیعیان جهان میدرخشد، نهتنها جلوهای از ارادت به سیدالشهدا (ع) و مبارزه با استکبار است، بلکه این روزها به عرصهای برای نمایش توانمندیهای اقتصادی استانهای میزبان، بهویژه ایلام، تبدیل شده است.
نقشی که استان ایلام در این کنگره عظیم دارد، نقشی کلیدی و بیبدیل است؛ چراکه بیش از ۶۰ درصد از تردد زائران از مسیرهای مواصلاتی و دروازه عتبات یعنی مرز بینالمللی مهران میگذرد.
ایلام که به «پایتخت خادمان حسینی» شهرت یافته، سهم عظیمی از میزبانی و خدماترسانی را بر دوش میکشد، اما امسال نگاهها به «اقتصاد اربعین» دوچندان شده است؛ اقتصادی که میتواند بخشی از نیازهای معیشتی مردم این دیار و حتی استانهای همجوار را تأمین کند.
در همین راستا، اقدامات ارزشمندی در سطح استان صورت گرفته که از جمله آنها میتوان به برپایی بازارچههای فصلی در پایانه شهید سلیمانی، نمایشگاههای صنایع دستی در پایانه مسافربری برکت مهران و نیز در شهرستان دهلران، آبدانان، مهران، بدره، سیروان و چرداول اشاره کرد.
اما آیا این تلاشها برای تحقق یک اقتصاد پایدار در سایه اربعین کافی است؟ مرز مهران نشان میدهد که با وجود نیتهای خیرخواهانه، هنوز فاصله زیادی تا نقطه مطلوب وجود دارد.
اقدامات مثبت؛ گامی در مسیر توسعه
«فرزاد شریفی» مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام، به تشریح برنامههای این اداره کل پرداخت و گفت: با توجه به اینکه استان ایلام یکی از پرترددترین مرزهای کشور است و سالانه شاهد حضور مسافران و زائران بسیاری هستیم، تلاش کردیم در حوزههای فرهنگی و اقتصادی اقداماتی اساسی انجام دهیم.
وی افزود: یکی از محورهای اصلی ما، انتقال آداب و رسوم غنی استان به زائران است که به همین منظور اپلیکیشن «ایلامبلد» را به عنوان راهنمای گردشگری راهاندازی کردیم تا زائران با زیرساختها و جاذبههای تاریخی استان آشنا شوند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام بیان داشت: در حوزه صنایع دستی، با مشارکت کمیته امداد، نزدیک به ۱۵۰ غرفه در هفت شهرستان از جمله ایلام، آبدانان، مهران، دهلران، بدره، سیروان و چرداول ایجاد کردیم تا بتوانیم اقتصاد هویتبنیان استان را تقویت کنیم. همچنین نظارت بر تأسیسات گردشگری تشدید شده و هتلها تخفیفهای ۴۰ تا ۵۰ درصدی و اقامتگاههای بومگردی نیز تا ۳۰ درصد تخفیف برای زائران در نظر گرفتهاند.
وی با ابراز رضایت از استقبال گسترده، خاطرنشان کرد: فروش سال گذشته صنایع دستی استان به ۸ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان رسید و پیشبینی میکنیم امسال با توجه به روند صعودی، این رقم افزایش یابد.
از سوی دیگر، «محمد رحیمی» مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان ایلام، بر تلاش برای گرهزدن اقتصاد معیشت مردم با حماسه اربعین تأکید کرد و اظهار داشت: امسال با هدف ساماندهی دستفروشان، ۱۵۰ غرفه در میدان اربعین و مجاورت پایانه مرزی مهران ایجاد شده که همگی در اختیار مردمان بومی شهرستان قرار گرفته است.
وی افزود: در این غرفهها، کالاهای مورد نیاز زائران از جمله سوغات، خوراکیها و محصولات مذهبی عرضه میشود و نظارتهای دقیقی بر قیمتها اعمال شده است.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان ایلام افزود: تاکنون بالغ بر ۴۰۰ مورد بازرسی از مراکز عرضه مواد غذایی، پارکینگها و ترمینالها انجام و حدود ۱۰۰ پرونده تخلف تشکیل شده است.
نکتههای مغفول مانده؛ زنگ خطر برای آینده
هرچند این اقدامات، گامی رو به جلو و نشاندهنده دغدغهمندی مسئولان است، اما بازدید میدانی خبرنگار تابناک از بازارچههای مرزی نشان میدهد که کماکان نقاط کوری وجود دارد که میتواند زحمات صورتگرفته را تحتالشعاع قرار دهد. گلایههای مردمی و برخی غرفهداران از چند مسئله حکایت دارد:
۱. ورود غیربومیها و بینظمی در غرفهها: در روزهای پایانی اربعین، برخی افراد غیربومی بدون هیچ مجوزی و در نزدیکی گیتهای خروجی، اقدام به برپایی بساط میکنند که این امر نهتنها حقوق غرفهدارانی که هزینههای رسمی پرداخت کردهاند را تضییع میکند، بلکه نظم بازارچه را نیز برهم میزند.
۲. جانمایی نامناسب بازارچه: بخشی از بازارچه دستفروشان در مسیر اصلی تردد زائران قرار ندارد و این موضوع باعث کاهش بازدهی و فروش غرفهداران شده است؛ موضوعی که نیازمند بازنگری اساسی در معماری و جانمایی برای سالهای آینده است.
۳. نیاز به زیرساختهای دائمی: در حالی که مرز بینالمللی مهران در تمام ایام سال، نهتنها در اربعین، میزبان هزاران مسافر است، فقدان یک نمایشگاه دائمی صنایع دستی در این مرز، یک خلأ بزرگ به شمار میرود.
احداث چنین نمایشگاهی میتواند به معرفی دائم ظرفیتهای استان کمک کرده و گردش مالی صنایع دستی را از یک مناسبت فصلی به جریانی همیشگی تبدیل کند.
شکی نیست که نگاه اقتصادی به اربعین، رویکردی هوشمندانه و ضروری است که میتواند به توسعه متوازن استانهای مرزی منجر شود. اقدامات ارزشمند دستگاههای اجرایی استان ایلام در حوزههای فرهنگی، گردشگری و صنعت و معدن، نویدبخش آیندهای روشن است. با این حال، تجربه امسال نشان داد که بدون برنامهریزی دقیق برای ساماندهی کامل غرفهداران، حذف بساطهای غیرمجاز و اصلاح زیرساختهای فیزیکی نظیر جانمایی بازارچهها، این حرکت خیرخواهانه به حاشیههایی خواهد انجامید که هم به حقوق کسبههای بومی لطمه میزند و هم جلوهای نامناسب از مدیریت شهری را به نمایش میگذارد.
به نظر میرسد استان ایلام برای تثبیت جایگاه خود به عنوان قطب اقتصادی اربعین، نیازمند نگاه فرابخشی و بلندمدت است؛ نگاهی که در آن، «اقدامات موقت» جای خود را به «زیرساختهای دائمی» بدهد و مدیریت میدانی، هوشمندانهتر از قبل بر فرآیندها نظارت کند تا فرصت اربعین به یک تهدید تبدیل نشود.
ثبت دیدگاه